این سؤال شاید پرتکرارترین سؤال در گفتگوهای اسلامی-مسیحی باشد. چگونه می توانیم به کتاب هایی که هزاران سال قدمت دارند اعتماد کنیم؟ آیا همان طور که گفته می شود واقعاً اناجیل تحریف شده بود؟
اول: «تحریف» به چه معناست؟
بیایید با تعریف معنی شروع کنیم. وقتی مسلمانان در مورد تحریف کتاب مقدس صحبت می کنند، دو برداشت متفاوت وجود دارد:
- تحریف کلامی: متن اصلی گم شد و مردم متون جدید و کاملا متفاوتی نوشتند.
- تحریف اخلاقی: متن اصلی وجود دارد، اما درک مردم از آن متفاوت است یا آن را اشتباه تعبیر کردند.
مسیحیان معتقدند که خداوند کلام خود را حفظ کرده است و تحریف در صورت وقوع، از نوع دوم است: سوء تفاهم و تفسیر، نه تغییر خود متون.
دوم: قرآن در مورد کتاب مقدس چه می گوید؟
قرآن با کلمات بسیار زیبایی در مورد انجیل صحبت می کند. آن را «هدایت و نور» توصیف میکند (مائده/46). به پیروان قرآن دستور می دهد که به آنچه بر آنان و آنچه بر پیشینیان نازل شده بود ایمان بیاورند (بقره/4). در مورد کلام خدا می فرماید: لا یغیر کلمة (انعام/34).
این ابزارها بیانگر آن است که کتابی که اهل کتاب در زمان نزول قرآن داشتند مورد احترام و اعتقاد بوده است. قرآن نگفته است که این کتاب تحریف شده است، بلکه از اهل آن خواسته است که بر اساس آنچه در آن آمده است، قضاوت کنند (مائده/47).
سوم: آیا نسخه های خطی قدیمی داریم؟
این مهمترین شواهد فیزیکی است. ما هزاران نسخه خطی یونانی از عهد جدید داریم که قدمت برخی از آنها به قرن دوم پس از میلاد می رسد، تنها چند دهه پس از نگارش اولیه.
برای مقایسه:
| متن | زمان بین نسخه اصلی و قدیمی ترین نسخه خطی |
|---|---|
| ایلیاد هومر | حدود 400 سال قدمت دارد |
| نوشته های ارسطو | حدود 1400 سال قدمت دارد |
| عهد جدید | فقط حدود 25-50 سالشه! |
قدیمی ترین قسمت انجیل یوحنا (معروف به P52) مربوط به حدود 125-150 بعد از میلاد است و انجیل در اواخر قرن اول نوشته شده است. این به این معنی است که فاصله زمانی بسیار کوتاه است.
چهارم: کثرت نسخه های خطی
تعداد نسخه های خطی عهد جدید یونانی بیش از 5500 نسخه است. علاوه بر هزاران ترجمه باستانی (لاتین، سریانی و قبطی)، و هزاران نقل قول از پدران کلیسا. اگر تمام نسخه های خطی گم می شد، ما می توانستیم عهد جدید را تنها از نقل قول های پدران کلیسا به طور کامل بازسازی کنیم!
این تعداد زیاد به محققان اجازه می دهد تا نسخه های خطی را با هم مقایسه کنند و متن اصلی را با دقت بسیار بالا بیابند.
پنجم: تفاوت نسخه های خطی
بله، بین نسخه های خطی تفاوت هایی وجود دارد. اما 99٪ از آنها تفاوت های جزئی مانند:
- اشتباهات املایی (مانند املای نام متفاوت)
- پیشبرد یا تاخیر کلمات
- تفاوت در شکل فعل
هیچ تفاوتی وجود ندارد که بر هیچ دکترین اساسی مسیحی تأثیر بگذارد. همه آموزه های اصلی (الوهیت مسیح، رستاخیز، تثلیث، نجات با ایمان) توسط هزاران نسخه خطی مورد توافق پشتیبانی می شوند.
ششم: در مورد اناجیل مختلف چطور؟
برخی می گویند: «شما چهار انجیل دارید و این دلیل بر تحریف است!»
حقیقت این است که وجود چهار انجیل دلیلی بر تحریف نیست، بلکه دلیلی بر غنا است. چهار شاهد عینی (یا شاگردان شاهدان عینی) یک داستان را از زوایای مختلف بیان می کنند.
انگار چهار نفر یک حادثه را دیدند و درباره آن نوشتند. هر کدام روی جنبه های مختلفی تمرکز خواهند کرد، اما داستان اصلی یکسان است. متی بر پیشگویی ها، مرقس بر وقایع سریع، لوقا بر جزئیات انسانی، و یوحنا بر جنبه الهیاتی تمرکز داشت.
هفتم: شهادت علمای غیر مسیحی
بسیاری از منتقدان متن (حتی دانشمندان غیر مسیحی) ادعا می کنند که متن عهد جدید با درجه بالایی از دقت به دست ما رسیده است. سر فردریک کنیون، مدیر سابق موزه بریتانیا، می گوید:
اتکا به متن عهد جدید قویتر از تکیه بر هر کتاب باستانی دیگری است.
هشتم: تضادها چطور؟
برخی از مردم فکر می کنند که در کتاب مقدس تناقضاتی وجود دارد. بیشتر آنها به دلیل:
- درک نکردن زمینه
- نادیده گرفتن اینکه نویسنده از زاویه دیگری صحبت می کند
- گیج شدن اعداد مختلف برای یک حادثه
به عنوان مثال: در اریحا چند نابینا وجود دارد؟ متی از دو نفر صحبت می کند، مرقس و لوقا از یکی صحبت می کنند. چرا؟ زیرا مارک ترجیح داد روی شخصیت اصلی (بارتیمائوس) تمرکز کند، در حالی که متیو تعداد کامل را ذکر کرد. این یک تناقض نیست، بلکه یک سبک نوشتاری متفاوت است.
نهم: آیاتی که گمان می رود اضافه شده است چطور؟
آیاتی وجود دارد که در قدیمی ترین نسخه های خطی یافت نمی شود (مانند پایان طولانی انجیل مرقس، یا داستان زن زناکار در یوحنا). علما این را می دانند و در پاورقی ذکر می کنند. اما:
- این آیات آموزه جدیدی را ایجاد نمی کند
- عدم وجود آن در برخی از نسخه های خطی به معنای تحریف کل کتاب مقدس نیست
- حتی اگر آن را حذف کنیم، آموزه مسیحی از بسیاری از آیات دیگر کامل می ماند
نتیجه گیری برای تفکر
انجیلی که امروز در دست ماست، همان انجیلی است که در زمان نزول قرآن وجود داشته است. تفاوت بین نسخه های خطی بسیار اندک است و تأثیری در ماهیت ندارد. شواهد مادی و تاریخی اطمینان ما را از قابل اعتماد بودن متنی که می خوانیم پشتیبانی می کند.
همانطور که مسیح گفت: “آسمان و زمین زایل خواهد شد، اما سخنان من نخواهد گذشت” (متی 24:35).
هر کس بخواهد حقیقت را جستجو کند، در انجیل نور و هدایت خواهد یافت، همانطور که در خود قرآن آمده است.